Acuèlh  >  Patrimòni  >  La falqueta

 La falqueta

 

 

Masle: Lo masle Falqueta dins tota sa resplendor 
Masle: Lo masle Falqueta dins tota sa resplendor

Veiquí un ausèl plan conegut de tots, la Falqueta. Çaquelà, e mai siá un grand destructor de rosegaires, aquel brave ausèl de rapina fai pas l'unanimitat coma ne’n testimònia aquel reportatge realisat dins una classa de l'escòla de R---- (censurat), juste avant la partença dels escolans per una sortida-natura…

- Lo regent : "Uèi, anam estudiar un ausèl que coneissètz tots espèri, la Falqueta. Mas, ne'n vesi un al fons de la classa, prèp del radiator, que bolèga ja ! Òc, Justin ?"
- Justin : "M’an totjorn dit a l’ostal qu’aquel passerat es un oportunista, un malfasent, un tuaire de cacilha, un taliban, basta, un nosible ! Laidonc vesi pas l'interès de pèrdre de temps a quel prepaus. Un còp de fusilh, e ne'n parlem pus !"

- Lo regent : "E ben si, al contrari, anem ne’n parlar ! Sabi que, dins nòstre ranvèrs, la salvatgina es gaire presada per qualques-uns e voldriái vos explicar perqué s’amerita vertadièrament pas sa marrida reputacion. A ! tot plan pensat, Justin, rapelaràs als teus que la salvatgina es protegida per la lei. E aurá, silenci dins los rengs, partèm en campanha a la descobèrta de la Falqueta."
- Los dròlles, en còr : "Que plan, Mossur, anèm nos passejar !"
Testa ronda, uèlh negre, bèc cort, d’alas longas, ponchudas e estrechas coma un talh de dalha meravilhosament adaptadas als grands espacis, siloeta eleganta, volada rapida, la Falqueta se reconeis aisidament. Avantatge suplementari, aquel simpatic ausèl de preda es comun dins nòstre ranvèrs. Son territòri de caça es de l'òrdre de 300 ectaras (contra de 7 a 15.000 per l'agla reiala), es pas rare de ne’n rencontrar mai d’un a qualques centenas de mètres de distància, jocats sus un fial de France Télécom o alatejant sus plaça…


La posicion del "Sant-Esperit"...

Non, cercatz pas dins vòstre « Kama Soutra » de cabèç, aquò seriá pena perduda ! I a ren d'erotic dins las praticas de la falqueta, nonmàs una sòrta de proësa aeriana – que pretend çaquelà èsser la sola a saber utilisar ! Mas, en realitat, la Tartana, lo Paire blanc o enquera lo Bernat-pescaire en Africa sabon els tanben volar en adoptar aquèla famosa posicion dita del "Sant-Esperit", nos l'an confirmat... Aquò’s vrai çaquelà que la falqueta trespassa dins aquela tecnica que li permés, en tot foetar l'aire amb sas alas a qualques desenats de mètres, d’explorar de sa vista aguda una prada o de tèrras lauradas, de localisar aisidament sa preda e d'esperar lo moment favorable per picar sus ela. En qualquas segondas, las alas mièg-replegadas, veiquí l'ausèl per tèrra… Malaisat laidonc de lo veire… Mas, lo veiquí ja que tòrna montar, a la recèrca d'un ajocador… Ven de mancar sa cibla, coma aquò arriba pro sovent - tròp sovent a son gost !
Enquera mai fòrt, enquera mai estetic quand lo vent bufa : aqueste còp, la falqueta "se cala" fàcia al corrent d'aire, las alas immobilas o tot juste tremolantas, coma clavelada al cèl. Mas que passe una graula e òm la veirà tanlèu quitar son pòste d'observacion aerian per acorsar l'insolenta amb d’atacas en picat dignas d'un Jack Krine a las comandas de son T6 – los que an vist lo miting de Brageirac en agost darnièr comprendrán ! S’es plan toleranta envèrs sos semblables, la falqueta sofrís gaire los estrangièrs que gausan entrar sus son territòri de caça.

Profession : regulators de rosigaires


Coma tots los ausèls de rapina, la Falqueta se tròba a l'extremitat de la cadena alimentària. S’agís laidonc d'un predador, que s’ataca en prioritat als rats, mirgas e autres rats de camp que, es pas inutil de zo rapelar, passan lor vita a rosegar lo gran del paísan. Los petits rosegaires constituisson mai de 70% de son regim alimentari, los insèctes prèp de 20% (grelhs, sautarèlas, escarabòts), los ausèls, batracians e reptils de petita talha se partatjant, se se pòt dire, los 10% que demòran.
En inspectar menimosament los pès de potèus o de piquets dins nòstras campanhas, òm trobarà de segur pelòtas de regeccion, granda especialitat dels rapaces; las de la Falqueta, grisas, mesuran de 2 a 4 centimètres. Segon lo luòc e lo moment, òm i trobarà de borra e bocins d'òs de rosegaires, d’elitres d'insèctes o de pèl de serp, mai rarament de plumas d'ausèls.
Los que dobtan enquera aqui-dessús farián ben de se transformar en "desnisaires de pelòtas" : aquelas d’aquí son, per natura, lo rebat exact de l'alimentacion dels rapaces, mentisson pas. E constatarián que sèm plan lonh d’aquels mostres assedats de la sang dels animals domètges e de la cacilha descrits amb un fum de detalhs espaventós per d’unas revistas illustradas...

A prepaus dels metòdes de caça utilisats per la Falqueta, veiquí aurá lo testimòni pertocant d'un naut responsable du SDCEC (Sindicat dels « Campanhòls » en Colèra) : "Aprèp aver fèrmament capturat dins sas àrpias afrosas un de nòstres malurós companhs, l'òrra volatilha l'acaba a grands còps de bèc sus la testa. L’esbocina puèi e lo trissa per lo minjar per petits bocins. Aquò’s pro, arrestatz lo masèl ! E aquel assassin es protegit ! Un vertadièr escandal, Mossur, vos autorisi a l’escriure !"

A l'imatge de tot predador que se respècta, nòstra Falqueta es pas una acarnassida de l'esfòrç fisic e, lonh de recèrcar l'esplech esportiu, es puslèu adèpta de la lei del mindre esfòrç, la que li farà consomar lo mens d'energia en s'atacar a una preda malauta, nafrada o que a un biais de far desviant… Aquèla mèna d'epuracion contribuís a manténer las espècias caçadas en bona santat. D’un autre latz, se los petits rosegaires passan sovent dins l'assieta de la falqueta, quò es que son plan nombrós ; per lòrs, perqué l'ausèl aniriá cercar d'autras predas endacòm mai, zo vos demandi ? Se servent al pus simple e al pus prèp, la falqueta s'economisa en tot regular las populacions de rosegaires, e mai en frenar lor espandiment - al mesma titre que las serps, lo rainal, lo linx, l'ors o lo lop.

Laidonc, nosibla, la Falqueta ? Non pas cèrtas ! Plan al contrari, es una preciosa auxiliara del paísan, e la preséncia d'una populacion normala de falquetas (e d'autres rapaces) sus un territòri indica la bona santat biologica de quel d’aquí. L’avaliment d’aquels ausèls, al contrari, rend compte de l'apauriment d'un mitan. Qu'òm se zo dise !

De la vita dificila de las falquetas...
Vertadièra plaga per las culturas, las multiplicacions demasiadas ciclicas de rats son còp sec seguidas d'una aumentacion de las populacions de rapaces que s'en congòstan. Dama Natura z’a volgut atal, e aquò’s una sàvia decision : l'abondància de predas disponiblas influéncia l'importància de las pondudas. Mas, quand se sap que 90% de la jovas Falquetas mòron pendent lors tres prumièras annadas d'existéncia, òm se ditz que Mossur e Madama Falqueta deurián benlèu pensar mai sovent a la relacion amorosa, e adoptar d'autras posicions que la del Sant-Esperit, istòria de pas s’enfonzar dins la monotonia !

Volada : Lo vòl en "Sant-Esperit" de la falqueta
Volada : Lo vòl en "Sant-Esperit" de la falqueta

  

De costuma, una ponduda compòrta nonmàs 4 a 6 uòus ; aquela-d’aquí, coada de 27 a 29 jorns, farà nonmàs 2, 3 o pel melhor 4 joves a l'envòl aprèp d'innombrablas dificultats rencontradas al cors del periòde d'elevatge. Que las ocasions mancan pas per que los esfòrç del parents sián arroïnats : predacion (la faïna e la graula presan los uòus e auselons), manca de minjar, freg o pluèja de contunh, sens comptar las batèstas fratricidas al nis, plan correntas e sus que aurèm l'escasença de tornar a prepaus d'autres ausèls de rapina.

L'esperança de vita dels adultes, ela, despassa gaire 5 a 7 ans – òm coneis çaquela qualquas "vièlhas" Falquetas que visquèron 15 o 16 ans. Las causas de mortalitat son fòrt nombrosas : malformacions, parasitòsis, auvaris, predacion, caça, o enquera empoisonament - mercé a los que voidan sus lors culturas de produchs nautament toxics destinats a destruire los rosegaires. Los rapaces se tròban en cap de cadena alimentària, òsca per los degalhs ! Fau saber qu'una salopariá coma la Bromadiolone tua en França cada an non solament milièrs d’ausèls protegits, mas tanben rainals, singlars e autres "animals de caça"… e quitament de chens !
Autra ombra al tablèu, la falqueta a sovent la desplasenta idéa de pondre dins un ancian nis de corvids; es laidonc pas rare que, pendent la coason, siá fusilhada "a la plaça" d'una agaça o d'una graula. Se ditz dins aquel cas que s’agís d'una « cagada »...

Oportunista, la Falqueta, coma zo disiá lo Justin ? Solide, se pòt dire, e mai arribèsse pas a la cavilha del Milan negre, que demòra lo grand especialista per raubar ! Òm la vei pr’aquò trevar las banquetas de las autostradas, aquí onte capturar un rosegaire o un insècte pareis talament mai aisat... Mas lo dangièr es tanben mai grand dins aquels espacis traversats per de gròssas bestiòlas de fèr e de plastic petardejantas, que ròtlan plan en delà dels 130 qm/o autorisats. Pensatz a elas, ralentissetz !

  

A l’entorn del nis…

Las falquetas bastisson pas de nis, mas adoptan de plataformas existentas amb accès desgatjats e en nautor per survelhar menimosament : fendas o bauç, bastiments agricòls, ponts, tors o roïnas, pus rarament fustatges o cròs dins de vièlhs socs. Mas son avant tot los nis de graulas, agassas o esquiròls qu’aquels ausèls aiman "esqüatar".

Retrach : Uèlh-de-falcon...
Retrach : Uèlh-de-falcon...

 

La falqueta caça volontièr als alentors immediats de son aire - totjorn la lei del mindre esfòrç ! -, mas òm pòt tanben la veire en picorèia a mai d’un quilomètre del domicile conjugal. Sols, los entorns del nis, dins un espaci de 10 a 20 mètres, son defenduts per los proprietaris contra tota intrusion.

L'activitat de las Falquetas se fai mai importanta en febrièr e, mai que mai, a partir de març-abril, quand los migrators son tornats. Generalament, aquò’s lo masle que causís l'emplaçament del nis aprèp aver fait una cort assidua a sa companha : corsejadas fòlas, viradas sarradas al torn d'ela, picats, presentacions d'ofrendas en vòl o sus un ajocador... Tot aquel cinemà precedís, l’aviatz devinat, l'acoblament.
A partir de mièg abril, la femèla es retenguda per la coason. Lo silenci a l’entorn del nis es nonmàs treblat per lo crit del masle que anóncia son arribada, una preda dins las àrpias. E Madama Falqueta començarà a quitar lo nis nonmàs una quinzena de jorns aprèp l'espelida, quand l'apetís dels joves necessitarà que los dos parents parten en caça. Lo poleton, que pesava 14 g a la sortida de l'uòu, atenh en efèct 225 g a tres setmanas ! Son pes, qu’es laidonc a son maximum, compren una gròssa resèrva de graissa necessària a la sortida de las plumas e als prumièrs batements d'alas.
Los subrevivents de la coada son en mesura de se lança dins lors prumièrs esplechs aerians 27 a 33 jorns aprèp l'espelida e, a cinc setmanas, sabon perfechiament volar. Òm assista laidonc a de scènas pertocantas de noirissatge als alentors de l'aire, scènas que s'espacejan pauc a pauc, al ritme de l'aprendissatge de la caça. Tre julhet, los joves son independents e prenon la volada, cadun per se, vèrs de novèlas aventuras…
Retrach a la lèsta

La volada en "Sant-Esperit" es lo melhor biais d'identifiar una Falqueta. Demòra puèi de diferenciar lo masle de la femèla o de l'immatur… Tots los membres de la familha an un iris brun, la cira e las patas rossèlas. Lo masle adulte se destria per una testa grisa e una mostacha negra, una coa gris-blu barrada de negre amb una lisièra blanca, un cropion gris-blu, las partidas superioras e inferioras rossas amb de marcas negras. Leugièrament mai granda que lo masle, la femèla presenta un plumatge falbe amb de tacas e de barras negras. Et l'immatur, parièr a la femèla (mas d'un ros mai fosc), vestís son plumatge d'adulte a 2 o 3 ans.

Fau pas confondre nòstre eròs amb l'Esparvièr (que d’unes batejan "esmochet"), amb las alas mai cortas e arredondidas, de color gris mirga, salvatge, amb las tecnicas de caça fòrt diferentas e que trèva de mitans mai barrats. Enquera mens amb lo Cocut gris, qu’a pas de bèc crocut e se mòstra d'alhors pro rarament. Préner una Falqueta per un Cocut, aquel marrit parasit… Aquò’s un pauc coma de voler mesclar los toalhons e las servietas !

Girard Lallemant

Fica tecnica

La Falqueta, alias Falco tinnunculus
- Familha dels Falconids
- Envergadura : 70 a 80 cm
- Longor : 31 a 38 cm
- Pes : 140 a 225 g
- Aire de reparticion : Euròpa, Africa, Asia
- Trèva los mitans descobèrts, de la mar a la montanha (dusca a 3000 m) en passar par lo campèstre plan segur, e quitament la vila : i a de falquetas sus las tors de N.D. de París ! se contenta de tots los espacis e de la proximitat de l'òme, baste qu’òm la laisse en patz
- Dins nòstre ranvèrs, als iverns relativament doç e sens nèu, la Falqueta adulta es mai que mai sedentària ; los joves an çaquelà una tendéncia marcada per la migracion vèrs l'Africa
- Populacion pro establa – mai d’un desenat de milièrs de cobles en França
- Estatut en França : integralament protegit

 

 
Retorn a la pagina d'acuèlh Occitan